AZWA als vertrekpunt: leren van praktijkervaringen met sociaal verwijzen
Op 20 januari organiseerde de GGD een regionale inspiratiebijeenkomst over Welzijn op Recept, in lijn met AZWA steeds vaker aangeduid als sociaal verwijzen, in Utrecht West. Professionals van welzijnsorganisaties en gemeenten uit Woerden, Oudewater, De Ronde Venen, Montfoort, Linschoten en Stichtse Vecht kwamen bijeen om zich te laten inspireren door landelijke kaders en concrete praktijkvoorbeelden.
De bijeenkomst liet zien hoe sociaal verwijzen meer kan zijn dan een doorverwijzing alleen: een manier van werken die inwoners ondersteunt in het versterken van kwaliteit van leven én die structureel informatie en data oplevert over hulpvragen, ingezette oplossingen en effecten in de tijd.
AZWA: sociaal verwijzen als beleidsmatig vertrekpunt
Binnen AZWA (Aanpak Zorg en Welzijn Akkoorden) wordt bewust gekozen voor de term sociaal verwijzen. Deze term benadrukt dat het niet gaat om het “plaatsen” van mensen in een voorziening, maar om het gezamenlijk verkennen van wat er nodig is om kwaliteit van leven te versterken.
Dat vraagt om:
- een bredere kijk op hulpvragen,
- aandacht voor het dagelijks leven en de sociale context,
- het voorkomen van onnodige opschaling naar zorg.
Sociaal verwijzen positioneert zich daarmee nadrukkelijk op het snijvlak van zorg, welzijn en samenleving, met preventie als belangrijk uitgangspunt.
Van beleidskader naar praktijk: de Takenpuzzelmethode van MOmenz
MOmenz liet zien hoe sociaal verwijzen in de praktijk vorm kan krijgen via de Takenpuzzelmethode. Deze methode brengt sociale vragen terug tot wat er concreet nodig is, met ervaren kwaliteit van leven en eigen regie als richtpunt.
De centrale vraag is:
Welke taken zijn nodig om de ervaren kwaliteit van leven te versterken, uitgaand van de eigen regie van de inwoner, en wie kan daarbij ondersteunen?
De methode werkt met vier puzzelstukken: eigen regie, sociaal netwerk, welzijn en samenleving en, wanneer nodig, professionele ondersteuning of zorg. Deze volgorde helpt onnodige opschaling te voorkomen.
De basis vormt een sociale anamnese, waarin het leven van de inwoner centraal staat en samen prioriteiten worden gesteld.
Data als integraal onderdeel van sociaal verwijzen
De Takenpuzzelmethode geeft richting aan de beroepspraktijk van de sociaalwerker. Er wordt gewerkt met vaste richtlijnen, standaarden en een methodische werkwijze waardoor structureel data wordt opgehaald.
Dit gebeurt onder andere door:
- het meten van kwaliteit van leven aan het begin en later in het traject, aan de hand van een gevalideerde vragenlijst;
- vastlegging van ingezette puzzelstukken en ontwikkelstappen, zodat we weten welke oplossingen werken;
- het volgen van voortgang en effecten in de tijd.
Deze data ondersteunt professionals bij reflectie en bijsturing en biedt organisaties en financiers inzicht in wat sociaal verwijzen daadwerkelijk oplevert. De methode wordt digitaal ondersteund door de SterkerIk app.
Binnen de Takenpuzzelmethode werkt MOmenz daarnaast met 10 verwijsindicatoren. Deze indicatoren ondersteunen zorgprofessionals bij het zorgvuldig afwegen of een hulpvraag bij MOmenz kan worden opgepakt. Ze bieden houvast in de praktijk en zorgen ervoor dat keuzes niet alleen op gevoel, maar ook onderbouwd en navolgbaar worden gemaakt. Tegelijkertijd leveren de indicatoren waardevolle data op voor inzicht in patronen, beslismomenten en de preventieve werking van sociaal verwijzen.
Inspiratie voor welzijnsorganisaties (met data)
De inspiratiesessie van 20 januari liet zien dat sociaal verwijzen vraagt om een helder inhoudelijk kader en om manieren van werken die recht doen aan kwaliteit van leven en eigen regie. AZWA biedt daarvoor het beleidsmatige vertrekpunt.
De MOmenz Takenpuzzelmethode werd gedeeld als één van de manieren waarop deze uitgangspunten in de praktijk kunnen worden toegepast. Door hulpvragen te ordenen, eigen regie centraal te stellen en ondersteuning zorgvuldig te positioneren, ontstaat ruimte voor oplossingen grotendeels buiten de zorg. Tegelijkertijd werd zichtbaar hoe een methodische aanpak structureel data oplevert over ervaren kwaliteit van leven, ingezette puzzelstukken en voortgang in het traject. Deze informatie maakt het mogelijk om niet alleen individuele ondersteuning te volgen, maar ook inzicht te krijgen in patronen, effecten en preventieve werking van sociaal verwijzen.
Niet door meer zorg in te zetten, maar door bewust te kijken naar wat bijdraagt aan de ervaren kwaliteit van leven en dat ook zichtbaar te maken in data.
Voor vragen of een toelichting:
Linda Bos-Van der Tier
l.vandertier@momenz.nl
